Encyklopedia - Entropia » Europa Środkowa

Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Do weryfikacji: definicja, źródła, kryteria więcej w dyskusji

Mapa polityczna (2004)

Europa środkowa wg CIA

Europa Środkowa – region położony pomiędzy różnie definiowanymi Europą Zachodnią i Europą Wschodnią. Europa Północna, Południowa i Południowo-Wschodnia również wpływają na zakres tego pojęcia, w zależności od ujęcia ich granic. Termin zaczął być znów używany po upadku żelaznej kurtyny, dzielącej "Europę Środkową" na dwie części. Pojęcie rozumiane jest różnie w zależności od okresu historycznego.

Najczęściej do państw środkowoeuropejskich, zgodnie z ustaleniami konferencji Międzynarodowej Unii Geograficznej w Pradze (1994), zalicza się kraje Grupy Wyszehradzkiej i część krajów alpejskich:

Region ten zajmuje powierzchnię ponad 1 mln km² z liczbą ludności wynoszącą 164 mln^[1]. Jest to obszar wspólnej historii i kultury, które odróżniają go od sąsiednich regionów. Na wschód i południowy wschód od Europy Środkowej położone są terytoria opanowane przez długi okres przez Imperium osmańskie i cesarstwo rosyjskie, z silnym wpływem kultury helleńskiej (np. mająca swe źródła w alfabecie greckim cyrylica) – obszary, na których występuje prawosławie, kościół unicki oraz islam, podczas gdy Europa Środkowa pozostaje obszarem zdominowanym przez katolicyzm.Europa Środkowa jest jednym z regionów Europy niewchodzącym w skład Imperium Rzymskiego (określanym jako Barbaricum). Jednak już od X wieku znalazła się w kręgu kultury zachodniej.

Zachodnioeuropejski basen kulturowy wg Huntingtona

Kultura środkowoeuropejska wykracza poza dzisiejsze granice krajów uznawanych za przynależące do Europy Środkowej i obejmuje obszary historycznie należące do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, Królestwa Węgier, monarchii habsburskiej czy Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Należą do nich następujące regiony:

Białoruś (zachodnie krańce)
Bośnia i Hercegowina (część północna koło Wojwodiny)
Chorwacja (często wyłącza się Dalmację)
Rumunia (Transylwania, Banat, Bukowina)
Serbia (Wojwodina, Belgrad)
Ukraina (Zakarpacie, Galicja, Wołyń, Podole)

O. Halecki, Historia Europy - jej granice i podziały, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2002
M. Kundera, Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej, "New York Review of Books" 26.04.1984, wersja polska: "Zeszyty Literackie", nr 5, 1984 (online)
Cz. Miłosz, Rodzinna Europa, Wydawnictwo Literackie, różne wydania
J. Andruchovič, A. Stasiuk, Moja Europa : dwa eseje o Europie zwanej Środkową, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2000
T.G. Ash, Does Central Europe Exist?, The New York Review of Books, October 9, 1986 [1]
T.G. Ash, The Puzzle of Central Europe, The New York Review of Books, March 18, 1999 [2]