Kalendarium dzień po dniu

14 marca jest 73. (w latach przestępnych 74.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 292 dni.

• imieniny obchodzą: Afrodyzja, Afrodyzjusz, Afrodyzy, Bożeciecha, Eutychiusz, Ewa, Fawila, Jakub, Leon, Leona, Łazarz, Matylda, Piotr i Pamela.
• Andora – Święto Konstytucji
• Estonia – Dzień Języka Estońskiego
• Korea Południowa, Japonia – Biały Dzień
• Tajlandia – Święto Słoni
• międzynarodowe – Międzynarodowy Dzień Sprzeciwu Wobec Tam ang.International Anti-Dam Day (koordynowany przez International Rivers Network z USA, w Polsce przez Klub Gaja)
• Stany Zjednoczone – Dzień Liczby Pi (π)
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim obchodzą^[1],^[2]:
  • św. Matylda {królowa Niemiec)

• 1440 – w Kwidzynie zawiązano Związek Pruski.
• 1570 – opracowano konstytucje (statuty Karnkowskiego) regulujące sprawy władztwa Polski nad Bałtykiem. Akcentowały one zwierzchnie prawa nad Gdańskiem króla Polski i Korony, a dopiero na dalszym miejscu wymieniały uprawnienia władz gdańskich. Władze Gdańska protestowały, gdyż statuty były sprzeczne z przywilejami Gdańska.
• 1633 – król Władysław IV Waza uznał formalnie kościół prawosławny na ziemiach polskich.
• 1745 – w warszawskim kościele Świętego Krzyża odbył się chrzest Kazimierza Pułaskiego.
• 1813 – Wasyl Łanskoj został generał-gubernatorem Księstwa Warszawskiego.
• 1919 – utworzono Instytut Wojskowo-Techniczny.
• 1924 – Rada Ligi Narodów przyznała Polsce teren na półwyspie Westerplatte, u ujścia kanału portowego do morza, naprzeciw przedmieścia Nowy Port.
• 1938 – ustanowiono herb Chorzowa.
• 1943 – zakończyła się likwidacja krakowskiego getta.
• 1946 – 5 górników zginęło w pożarze w KWK Jan Kanty w Jaworznie.
• 1948 – w swoim debiucie w pierwszej lidze Widzew Łódź pokonał Lecha Poznań 4:3.
• 1948 – założono Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży.
• 1952 – premiera filmu Młodość Chopina.
• 1964 – Antoni Słonimski złożył w kancelarii premiera List 34 w sprawie ograniczenia cenzury.
• 1970 – Piotr Olszowy, domniemany "wampir z Zagłębia", zamordował żonę, dzieci po czym podpalił siebie i dom.
• 1980 – w pobliżu warszawskiego lotniska Okęcie doszło do katastrofy lecącego z Nowego Jorku samolotu PLL LOT Ił-62 "Mikołaj Kopernik". Zginęło 87 osób.
• 1983 – premiera filmu Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny.
• 1985 – ustanowiono odznaczenie państwowe Krzyż Oświęcimski.
• 1990 – Główny Urząd Statystyczny ogłosił, że inflacja w ciągu dwunastu miesięcy wyniosła 1360 procent (najwyższa wartość wskaźnika w historii Polski).
• 1997 – w Krakowie śmiertelnie pobito studenta Uniwerstetu Jagiellońskiego Michała Łyska; zmarł dwa dni później.
• 2003 – uchwalono ustawę o stopniach i tytułach naukowych.
• 2007 – został zlikwidowany urząd Rzecznika Interesu Publicznego.

Papież Pius VII na portrecie Jacques-Louis Davida

•   190 p.n.e. – zaćmienie słońca obserwowane w Rzymie.
• 1489 – królowa Cypru Katarzyna Cornaro sprzedała wyspę Republice Weneckiej.
• 1590 – wojny religijne we Francji: hugenoci pokonali w bitwie pod Ivry wojska Ligi Katolickiej.
• 1653 – I wojna angielsko-holenderska: zwycięstwo floty holenderskiej w bitwie pod Livorno.
• 1741 – otwarto wiedeński Burgtheater.
• 1794 – Eli Whitney opatentował odziarniarkę.
• 1800 – Pius VII został wybrany 251. papieżem.
• 1844 – Carlos Antonio López został zaprzysiężony na pierwszego prezydenta Paragwaju.
• 1871 – w Fomenie (Ghana) podpisano traktat pokojowy po zakończeniu II wojny Brytyjczyków z Aszanti.
• 1897 – odbyło się pierwsze wykonanie hymnu Gwatemali.
• 1905 – powstał klub piłkarski Chelsea Football Club.
• 1917 – pierwsza wojna światowa: Chiny zerwały stosunki dyplomatyczne z Niemcami.
• 1927 – założono linie lotnicze Pan Am.
• 1939 – Słowacja proklamowała niepodległość i odłączyła się od Czech (rozpad Czechosłowacji).
• 1946 – została uchwalona konstytucja Albanii.
• 1947 – podpisano Unię Celną Beneluksu.
• 1951 – wojna koreańska: wojska ONZ ponownie zajęły Seul.
• 1954 – Nikita Chruszczow został I sekretarzem KPZR.
• 1954 – polskie partie polityczne w Wielkiej Brytanii podpisały Akt zjednoczenia narodowego.
• 1964 – Jack Ruby został skazany za zabójstwo domniemanego zabójcy Johna Fitzgeralda Kennedy'ego.
• 1970 – w Osace otwarto wystawę światową Expo'70.
• 1973 – Liam Cosgrave został premierem Irlandii.
• 1978 – izraelska armia zajęła południowy Liban (operacja "Litani").
• 1984 – w Belfaście przewodniczący Sinn Féin Gerry Adams został poważnie postrzelony podczas próby zamachu na jego życie.
• 1986 – europejska sonda kosmiczna Giotto zbliżyła się do komety Halleya na odległość 596 km.
• 1987 – Planica: Piotr Fijas ustanowił niepobity przez 7 lat rekord świata w długości skoku narciarskiego (194 m).
• 1993 – w referendum ogólnokrajowym została przyjęta konstytucja Andory.
• 1995 – leżące w północnej Afryce hiszpańskie miasta Ceuta i Melilla uzyskały autonomię.
• 1998 – w Iranie miało miejsce trzęsienie ziemi o sile 6,9 w skali Richtera.
• 2002 – podpisano porozumienie o utworzeniu federacji Serbii i Czarnogóry.
• 2004 – odbyły się wybory parlamentarne w Hiszpanii.
• 2004 – Władimir Putin został ponownie wybrany prezydentem Federacji Rosyjskiej.
• 2006 – w Czadzie grupa wojskowych rebeliantów usiłowała dokonać zamachu stanu.

• 1681 – Georg Philipp Telemann, niemiecki kompozytor (zm. 1767)
• 1771 – Józef Chłopicki, polski generał (zm. 1854)
• 1794 – Józef Bem, polski generał, uczestnik powstania listopadowego i Wiosny Ludów (zm. 1850)
• 1801 – Franciszek Salezy Dmochowski, polski pisarz, satyryk, dziennikarz, tłumacz (zm. 1871)
• 1801 – Kristjan Jaak Peterson, estoński poeta, twórca estońskiej literatury narodowej i nowoczesnej estońskiej poezji
• 1804 – Johann Strauss, austriacki kompozytor (zm. 1849)
• 1824 – John Robson, kanadyjski dziennikarz, polityk (zm. 1892)
• 1834 – Theodor Sixt, niemiecki przedsiębiorca, działacz społeczny i filantrop (zm. 1897)
• 1835 – Giovanni Schiaparelli, włoski astronom (zm. 1910)
• 1844 – Humbert I, król Włoch (zm. 1900)
• 1847 – Antônio de Castro Alves, brazylijski poeta (zm. 1871)
• 1854 – Paul Ehrlich, niemiecki chemik, bakteriolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1915)
• 1859 – Adolf Bertram, niemiecki duchowny katolicki, biskup wrocławski, (zm. 1945)
• 1862 – Vilhelm Bjerknes, norweski fizyk, geofizyk (zm. 1951)
• 1876 – Lew Berg, rosyjski biolog, geograf (zm. 1950)
• 1879 – Albert Einstein, niemiecki fizyk pochodzenia żydowskiego, laureat Nagrody Nobla (zm. 1955)
• 1881 – Wacław Paszkowski, polski technolog, polityk, minister komunikacji (zm. 1950)
• 1882 – Wacław Sierpiński, polski matematyk (zm. 1969)
• 1887 – Leon Schiller, polski reżyser, krytyk i teoretyk teatralny (zm. 1954)
• 1889 – Firmin Lambot, belgijski kolarz, zwycięzca Tour de France (zm. 1964)
• 1891 – Józef Zając, polski generał (zm. 1963)
• 1892 – Mátyás Rákosi, węgierski działacz komunistyczny (zm. 1971)
• 1893 – Jerzy Rudlicki, amerykański konstruktor lotniczy pochodzenia polskiego (zm. 1977)
• 1903 – Adolph Gottlieb, amerykański malarz (zm. 1974)
• 1905 – Raymond Aron, francuski filozof, socjolog (zm. 1983)
• 1907 – Stanisław Ryszard Dobrowolski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1985)
• 1908 – Maurice Merleau-Ponty, francuski filozof (zm. 1961)
• 1913 – Witold Rudziński, polski kompozytor, teoretyk i historyk muzyki (zm. 2004)
• 1913 – Dominik Tatarka, słowacki pisarz (zm. 1989)
• 1916 – Horton Foote, amerykański pisarz
• 1917 – Józef Hordyński, polski skoczek narciarski, założyciel i prezes Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Rodzin Katolickich (zm. 2009)
• 1920 – Stefan Mirowski, polski harcmistrz, żołnierz AK (zm. 1996)
• 1924 – Jerzy Lewczyński, polski fotograf
• 1928 – Frank Borman, amerykański astronauta
• 1929 – Tadeusz Grabski, polski polityk, wicepremier (zm. 1998)
• 1931 – Dionizy Maliszewski, polski poeta (zm. 1988)
• 1931 – Anna Strońska, polska pisarka (zm. 2007)
• 1932 – Jerzy Szczygieł, polski pisarz (zm. 1983)
• 1933 – Michael Caine, brytyjski aktor
• 1933 – René Felber, szwajcarski polityk, prezydent Szwajcarii
• 1933 – Quincy Jones, amerykański kompozytor, producent muzyczny
• 1933 – Krystyna Szostek-Radkowa, polska śpiewaczka operowa (mezzosopran)
• 1934 – Eugene Cernan, amerykański astronauta
• 1934 – Dionigi Tettamanzi, włoski duchowny katolicki, arcybiskup Genui i Mediolanu, kardynał
• 1937 – Jerzy Adamski, bokser polski, medalista olimpijski, mistrz Europy (zm. 2002)
• 1938 – Glauber Rocha, brazylijski reżyser filmowy (zm. 1981)
• 1938 – Tadeusz Ross, polski aktor, piosenkarz, satyryk
• 1939 – Jerzy Surdykowski, polski pisarz
• 1940 – Julian Hunte, polityk i dyplomata Saint Lucia
• 1941 – Wolfgang Petersen, niemiecki reżyser filmowy
• 1942 – Jerzy Trela, polski aktor
• 1945 – Pakalitha Mosisili, sotyjski polityk, premier Lesotho
• 1946 – Nina Terentiew, polska dziennikarka telewizyjna
• 1947 – Pam Ayres, angielska poetka
• 1947 – John Byrum, amerykański reżyser filmowy
• 1947 – Janusz Płoński, polski scenarzysta filmowy
• 1947 – Giennadij Troszew, rosyjski generał, Bohater Federacji Rosyjskiej (zm. 2008)
• 1947 – Józef Zając, polski matematyk, rektor PWSZ w Chełmie
• 1952 – Wojciech Bellon, polski wokalista zespołu Wolna Grupa Bukowina, poeta, kompozytor (zm. 1985)
• 1954 – Tadeusz Markowski, polski pisarz fantastyki naukowej
• 1955 – Aleksander Andryszak, polski polityk, poseł na Sejm II kadencji (zm. 2009)
• 1957 – Leon Tarasewicz, polski malarz
• 1958 – Albert II, książę Monako
• 1958 – Rainer Schöpp, niemiecki curler
• 1960 – Lidia Pospieszalska, polska wokalistka jazzowa
• 1960 – Kirby Puckett, amerykański baseballista (zm. 2006)
• 1965 – Aarmin Khan, indyjski aktor
• 1967 – Edward Fincke, amerykański astronauta
• 1979 – Nicolas Anelka, francuski piłkarz, reprezentant Francji
• 1981 – Jan Polák, czeski piłkarz, reprezentant Czech
• 1982 – François Sterchele, belgijski piłkarz, reprezentant Belgii (zm. 2008)
• 1987 – Aravane Rezaï, francuska tenisistka
• 1987 – Maria Nowakowska, modelka, Miss Polonia 2009 i Miss Dolnego Śląska 2009

• 1397 – Henryk VIII Wróbel, książę żagańsko-głogowski (ur. 1357/1363)
• 1503 – Fryderyk Jagiellończyk, polski duchowny katolicki, prymas Polski, syn Kazimierza Jagiellończyka (ur. 1468)
• 1522 – (lub 15 marca) Anna Radziwiłłówna, księżna mazowiecka (ur. 1476)
• 1571 – Jan II Zygmunt Zápolya, książę Siedmiogrodu (ur. 1540)
• 1647 – Fryderyk Henryk Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (ur. 1584)
• 1688 – Antoine Furetière, francuski pisarz (ur. 1619)
• 1754 – Pierre de La Chaussee, francuski dramatopisarz (ur. 1692)
• 1765 – Elżbieta Drużbacka, polska poetka (ur. 1698)
• 1801 – Ignacy Krasicki, polski duchowny katolicki, biskup, pisarz, publicysta (ur. 1735)
• 1803 – Friedrich Gottlieb Klopstock, niemiecki poeta (ur. 1724)
• 1845 – Jan Gałeczka, ksiądz społecznik, założyciel pierwszej polskiej drukarni na Górnym Śląsku (ur. 1766)
• 1877 – Juan Manuel de Rosas, argentyński polityk, generał (ur. 1793)
• 1883 – Karol Marks, niemiecki filozof polityczny (ur. 1818)
• 1894 – Jeszi Ymmebiet Ali, matka cesarza Etiopii Haile Selassie I (ur. ok. 1863)
• 1912 – Piotr Lebiediew, rosyjski fizyk (ur. 1866)
• 1914 – Jan Rosół, polski polityk, działacz socjalistyczny, członek I Proletariatu (ur. 1944 lub 1845)
• 1927 – Jānis Čakste, łotewski polityk, prezydent Łotwy (ur. 1859)
• 1932 – George Eastman, amerykański wynalazca, przedsiębiorca (ur. 1854)
• 1943 – Pieter Cornelis Boutens, holenderski poeta (ur. 1870)
• 1946 – Werner von Blomberg, niemiecki feldmarszałek (ur. 1878)
• 1949 – Nikoła Botew Stanew, bułgarski historyk, działacz kulturalny (ur. 1862)
• 1953 – Klement Gottwald, czechosłowacki polityk, działacz komunistyczny, prezydent Czechosłowacji (ur. 1896)
• 1971 – Marian Iwańciów, polski malarz, grafik (ur. 1906)
• 1976 – Busby Berkeley, amerykański reżyser filmowy (ur. 1895)
• 1980 – Anna Jantar, polska piosenkarka (ur. 1950)
• 1984 – Jerzy Kuncewicz, polski prawnik, pisarz (ur. 1893)
• 1990 – William Raborn Jr., amerykański prawnik, dyrektor CIA (ur. 1905)
• 1995 – William Fowler, amerykański astrofizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1911)
• 1997 – Jurek Becker, niemiecki pisarz pochodzenia żydowskiego (ur. 1937)
• 2004 – Jurijs Rubenis, radziecki polityk (ur. 1925)
• 2006 – Lennart Meri, estoński polityk, dziennikarz, publicysta, prezydent Estonii (ur. 1929)
• 2007 – Roger Beaufrand, francuski kolarz torowy (ur. 1908)
• 2007 – Zygmunt Kęstowicz, polski aktor (ur. 1921)
• 2008 – Chiara Lubich, włoska założycielka Ruchu "Focolari" (ur. 1920)
• 2009 – Alain Bashung, francuski piosenkarz, autor tekstów piosenek, aktor (ur. 1947)

Przypisy

• Zmarli w roku 2010

music download | cheap mp3 | cheap mp3 download | cheap mp3 | music download

źródło Wikipedia